น้ำมันเบรกเป็นของเหลวที่คนลืมเปลี่ยนบ่อยที่สุด เพราะระดับแทบไม่ลดลงและมองไม่เห็นว่าเสื่อม แต่เป็นส่วนที่เกี่ยวกับความปลอดภัยโดยตรง ด้านล่างคือสิ่งที่ควรรู้
1. ตัวเลข DOT คืออะไร
DOT คือมาตรฐานน้ำมันเบรกของสหรัฐฯ (FMVSS 116) ที่ใช้กันทั่วโลก จุดต่างหลักคือจุดเดือดขั้นต่ำ
| มาตรฐาน | ฐานของเหลว | จุดเดือดแห้งขั้นต่ำ | จุดเดือดเปียกขั้นต่ำ |
|---|---|---|---|
| DOT 3 | ไกลคอล | 205°C | 140°C |
| DOT 4 | ไกลคอล | 230°C | 155°C |
| DOT 5.1 | ไกลคอล | 260°C | 180°C |
| DOT 5 | ซิลิโคน | 260°C | 180°C |
- จุดเดือดแห้ง = น้ำมันใหม่ที่ยังไม่ดูดความชื้น
- จุดเดือดเปียก = น้ำมันที่ดูดความชื้นเข้าไปแล้ว (ทดสอบที่ความชื้นประมาณ 3.7%)
ตัวเลขในตารางเป็นค่าขั้นต่ำตามมาตรฐาน น้ำมันแต่ละยี่ห้ออาจมีจุดเดือดสูงกว่านี้ ให้ดูบนฉลาก
2. ทำไมจุดเดือดสำคัญ
เวลาเบรกหนักๆ ต่อเนื่อง เช่น ลงเขายาว ความร้อนจากผ้าเบรกจะส่งไปถึงน้ำมันเบรก ถ้าน้ำมันเดือดจะเกิดฟองไอในระบบ ฟองไอยุบตัวได้ แป้นเบรกจึงจมลึกและเบรกไม่อยู่ อาการนี้เรียกว่า vapor lock
3. น้ำมันเบรกดูดความชื้น ต้องเปลี่ยนตามเวลา
น้ำมันเบรกกลุ่มไกลคอล (DOT 3, 4, 5.1) ดูดความชื้นจากอากาศได้เรื่อยๆ ผ่านฝาและท่อยาง ยิ่งใช้นาน ความชื้นยิ่งมาก จุดเดือดก็ยิ่งต่ำลงใกล้จุดเดือดเปียก และความชื้นยังทำให้ชิ้นส่วนในระบบเบรกเป็นสนิมได้
- ผู้ผลิตรถส่วนใหญ่กำหนดให้เปลี่ยนตามเวลา (หลายยี่ห้อระบุทุก 2 ปี) ไม่ใช่ตามระยะทาง ให้ดูในคู่มือรถ
- อากาศชื้นแบบเมืองไทยทำให้ดูดความชื้นเร็วขึ้น อย่าปล่อยเกินกำหนด
- ขวดที่เปิดแล้วก็ดูดความชื้นเช่นกัน ปิดฝาให้แน่นทุกครั้ง และไม่ควรเก็บขวดที่เปิดแล้วไว้นาน
4. ใช้แทนกันและผสมกันได้ไหม
- DOT 3, DOT 4, DOT 5.1 เป็นไกลคอลเหมือนกัน ผสมกันได้ แต่จุดเดือดของส่วนผสมจะลดลงไปใกล้ตัวที่ต่ำกว่า
- ใช้ DOT 4 ในรถที่คู่มือระบุ DOT 3 โดยทั่วไปได้ เพราะมาตรฐานสูงกว่า · แต่ถ้าคู่มือระบุ DOT 4 หรือ DOT 5.1 ห้ามลดไปใช้ตัวที่มาตรฐานต่ำกว่า
- DOT 5 (ซิลิโคน) ห้ามผสมกับ DOT 3/4/5.1 เด็ดขาด เพราะเข้ากันไม่ได้ และใช้เฉพาะรถที่ออกแบบมาสำหรับ DOT 5 เท่านั้น ระวังสับสนระหว่าง DOT 5 กับ DOT 5.1 ซึ่งเป็นคนละชนิดกันโดยสิ้นเชิง
- รถบางรุ่นที่มีระบบ ABS/ESC ระบุน้ำมันเบรกแบบความหนืดต่ำเฉพาะ (เช่น DOT 4 Class 6) ให้ใช้ตามคู่มือ
5. ข้อควรระวังเวลาเติมหรือเปลี่ยน
- น้ำมันเบรกกัดสีรถ ถ้าหกโดนตัวถัง ให้เช็ดและล้างน้ำทันที
- ระดับในกระปุกลดลงช้าๆ เป็นเรื่องปกติเพราะผ้าเบรกสึก แต่ถ้าลดลงเร็วอาจมีจุดรั่ว ควรให้ช่างตรวจทันที
- การเปลี่ยนน้ำมันเบรกต้องไล่ลมทุกล้อ แนะนำให้ทำที่อู่ที่มีเครื่องมือ
- มอเตอร์ไซค์ที่เป็นเบรกหรือคลัตช์ไฮดรอลิกใช้หลักการเดียวกัน ดูมาตรฐานที่พิมพ์บนฝากระปุก
สรุปแบบเร็ว
- ดูคู่มือรถหรือฝากระปุก ว่าระบุ DOT อะไร แล้วใช้ตามนั้นหรือสูงกว่าในกลุ่มไกลคอล
- DOT 3 / 4 / 5.1 ผสมกันได้ แต่ DOT 5 (ซิลิโคน) ห้ามผสม
- เปลี่ยนตามเวลาในคู่มือ (หลายยี่ห้อระบุทุก 2 ปี) แม้ขับน้อย
- ระดับลดเร็ว = ตรวจรอยรั่วทันที
ดูสินค้าในหมวดนี้ได้ที่ น้ำมันเกียร์ · เบรก · หม้อน้ำ
